İçeriğe geç
Kur'ân ve sahih Sünnet ile rukye · Bursa'da yüz yüze ve online 0554 164 15 71 WhatsApp ile yazın
يَٰمَعْشَرَ ٱلْجِنِّ قَدِ ٱسْتَكْثَرْتُم مِّنَ ٱلْإِنسِ “Ey cin topluluğu! İnsanların çoğunu yoldan çıkardınız.” En'âm 6/128

Temre ve Siğil Okutmak Caiz mi? Nemle Rukyesi ve Halk Arasındaki Yanlış Uygulamalar

rukye.net Yayın Kurulu
İlmî denetimli içerik
Güncellendi: 5 dk okuma

Mantar, egzama, uçuk ya da siğil çıktığında pek çok aile büyüğü aynı şeyi söyler: “Bunu temrecilere okutmak lazım.” Sonra yaranın etrafına bıçakla, çöple ya da mürekkeple çizgiler çekilir. Anlamı bilinmeyen sözler mırıldanılır. Siğil için iplere düğüm atılır, arpa ya da nohut gömülür. Okuyan kişinin “el almış” ya da “o soydan” olması şart koşulur.

Peki bunların dinde bir aslı var mı? Yoksa sahih bir sünnetin üzerine yüzyıllar içinde batıl eklemeler mi yığıldı? Bu yazıda meseleyi delilleriyle ortaya koyuyoruz.

1. Cilt yaraları için rukye sünnette vardır

Okuyarak tedavinin cilt rahatsızlıkları için de meşru olduğu sahih hadislerle sabittir.

Şifâ binti Abdullah hadisi. Şifâ binti Abdullah (r.anhâ) anlatıyor: Ben Hafsa’nın yanındayken Resûlullah ﷺ yanıma girdi ve bana şöyle buyurdu:

«أَلاَ تُعَلِّمِينَ هَذِهِ رُقْيَةَ النَّمْلَةِ كَمَا عَلَّمْتِيهَا الْكِتَابَةَ»
“Ona yazı yazmayı öğrettiğin gibi nemle rukyesini de öğretmez misin?”
(Ebû Dâvûd, Tıb 18, nr. 3887. Elbânî sahih demiştir.)

Nemle nedir? Âlimler nemleyi böğürlerde ve deride çıkan, yayılan yaralar olarak tarif eder. Hasta o bölgede sanki karınca dolaşıp ısırıyormuş gibi hissettiği için bu ismi almıştır. Yani bugün halkın “temre” dediği kaşıntılı ve yayılan cilt yaralarının tam karşılığıdır.

Enes (r.a.) rivayeti. Resûlullah ﷺ nazar, zehirli sokmalar ve nemle için rukyeye ruhsat vermiştir (Müslim, Selâm 2196).

Sonuç olarak cilt yarası için okumak bid’at değil, sünnettir.

2. Ölçü: İçinde şirk olmayacak

Avf b. Mâlik (r.a.) anlatıyor: “Câhiliye döneminde rukye yapardık. ‘Ey Allah’ın Resûlü, bu konuda ne dersin?’ dedik. Buyurdu ki:

«اعْرِضُوا عَلَيَّ رُقَاكُمْ، لاَ بَأْسَ بِالرُّقَى مَا لَمْ يَكُنْ فِيهِ شِرْكٌ»
“Rukyelerinizi bana arz edin. İçinde şirk olmadıkça rukyede bir sakınca yoktur.”
(Müslim, Selâm 2200)

Şifâ binti Abdullah da Câhiliye’de bu okumayı yapıyordu. Müslüman olunca bıraktı, sonra okuduğunu Resûlullah’a ﷺ arz etti. Resûlullah onu şirkten arınmış olarak onayladı.

Demek ki her okuma Kitap ve Sünnet’e arz edilir. Arzdan geçmeyen sözlerle ve uygulamalarla amel edilmez.

3. “Şifâ’nın okuduğu dua” rivayeti ve değerlendirmesi

Halk arasında temrenin dayanağı olarak gösterilen bir rivayet daha vardır. Bunu saklamadan, artısıyla eksisiyle ortaya koyuyoruz.

Rivayetin metni

İbn Mende ve Ebû Nuaym’ın Ma’rifetü’s-Sahâbe‘leri ile İbn Abdilberr’in el-İstîâb‘ında şöyle geçer: Şifâ binti Abdullah, Câhiliye’de yaptığı rukyeleri Resûlullah’a ﷺ arz etti. Bunlardan biri nemle rukyesiydi. Resûlullah ﷺ şöyle buyurdu: “Onunla rukye yap ve onu Hafsa’ya öğret:

بِسْمِ اللَّهِ، صلو صلب جبر، تَعَوُّذًا مِنْ أَفْوَاهِهَا فَلَا تَضُرُّ أَحَدًا، اللَّهُمَّ اكْشِفِ الْبَأْسَ رَبَّ النَّاسِ
“Allah’ın adıyla… ağızlarından sığınarak, kimseye zarar vermesin. Allah’ım, sıkıntıyı gider, ey insanların Rabbi.”

Rivayette anlatılan uygulama

Şifâ bu sözleri bir zerdeçal (kürküm) çubuğuna yedi kez okur, çubuğu temiz bir yere koyar, sonra çubuğu Sakîf sirkesiyle bir taşa sürterek ezer ve çıkan macunu yaranın üzerine sürerdi.

Değerlendirme

Lehine olan yönler:
– Dua besmeleyle başlıyor ve “Allâhümme’kşifi’l-be’s rabbe’n-nâs” gibi sahih dualarla örtüşen bir şifa talebiyle bitiyor.
– Anlatılan uygulama bir ilaç hazırlama yöntemi: zerdeçal ve sirke, cilt yaralarında öteden beri bilinen maddeler. Okuma ile sebebe sarılma bir arada.
– Bu rivayette bile çizim yok. Çubuk, yaranın etrafına çizgi çekmek için değil, sirkeyle taşa sürtülüp merhem yapmak için kullanılıyor. Yani halk temresindeki çizme usulü bu rivayete bile dayanamaz.

Aleyhine olan yönler:
– İsnadı sahih değildir. Sahih olan, yalnızca Ebû Dâvûd’daki “nemle rukyesini Hafsa’ya öğretmez misin?” kısmıdır. Duanın metni ve uygulamanın tarifi zayıf yollarla gelmiştir.
– Ortadaki kelimeler anlaşılmaz. “Salû salib cebr” ifadesinin anlamı bilinmez. Ebû Nuaym’ın rivayetinde bile farklı geçer (“salû salib hayr yeûdü min efvâhihâ”). Rivayetler birbirini tutmuyor.
– Anlamı bilinmeyen sözle rukye yapılmaz. İçeriğini bilmediğin bir sözün şirk içerip içermediğini de bilemezsin. Avf b. Mâlik hadisindeki ölçü (“içinde şirk olmadıkça”) ancak anlaşılan sözlerle uygulanabilir.

Hüküm

Bu rivayetteki dua metniyle amel edilmez. Onun yerine aynı anlamı taşıyan sahih dualar okunur (aşağıda). Zerdeçal ve sirke gibi maddelerin yaraya sürülmesi ise bir ilaç kullanımıdır, mubahtır, ama dinî bir ritüel gibi sunulamaz.

Halk arasındaki temrede mırıldanılan anlamsız sözlerin ve çubukla yapılan uygulamaların kaynağı muhtemelen bu rivayetin zamanla bozulmuş halidir: Çubukla merhem yapmak “çubukla çizmeye”, anlaşılmaz kelimeler de “gizli dualara” dönüşmüştür.

4. Halktaki temre ve siğil okutmada yapılan yanlışlar

Aşağıdakilerin hiçbirinin Kitap’ta ve sahih Sünnet’te aslı yoktur. Varsa delilini gösterin.

  1. Bıçakla, çöple, kalemle ya da mürekkeple yaranın etrafına çizgi çekmek. Sünnette parmakla sürme vardır, çizme yoktur. Zayıf zerdeçal rivayetinde bile çubuk çizmek için değil, sirkeyle taşa sürtülüp merhem yapmak için kullanılır.
  2. Siğil için ipe düğüm atıp gömmek, arpa ya da nohut gömmek, siğili aya göstermek, “çürüdükçe siğil de kurur” inancı. Bunlar sebeplerle şifa arasında Allah’ın koymadığı bir bağ kurmaktır. Bu, alimlerin “nüşre” ve “temîme” bahsinde yasakladığı kapıdır. Şifayı Allah’tan değil düğümden, tohumdan ya da aydan beklemek tevhide aykırıdır.
  3. “Ancak şu soydan gelen okur”, “el almış olmak lazım” inancı. Rukye herkesin okuyabileceği bir duadır. Peygamberimiz ﷺ Hz. Hafsa’ya da öğretilmesini istemiştir. Okumayı bir sülaleye ya da “el almaya” bağlamanın delili yoktur.
  4. Anlamı bilinmeyen sözler, harfler ya da “ancak böyle okunursa tutar” diye belirli bir sayıya ve saate bağlamak. Sünnette geçen sayılar dışında bunu dinin hükmü gibi sunmak uydurmadır.
  5. Okuyana önceden belirli bir ücret dayatmak, “ücret vermezsen tutmaz” demek. Rukyenin tesiri ücrete değil, Allah’ın iznine bağlıdır.

5. Sünnete uygun uygulama

1. Niyet ve tevekkül. Şifanın yalnız Allah’tan olduğuna inanarak başlanır: “Hastalandığımda bana şifa veren O’dur.” (Şuarâ 26/80)

2. Fâtiha, İhlâs, Felak ve Nâs okunur. Okunup hafifçe üflenir.

3. Toprak ve tükürük duası. Bu, yara rukyesinin aslıdır. Peygamberimiz ﷺ şehadet parmağını tükürükle ıslatıp toprağa koyar, sonra yaraya sürerek şöyle derdi:

بِسْمِ اللَّهِ، تُرْبَةُ أَرْضِنَا، بِرِيقَةِ بَعْضِنَا، يُشْفَى بِهِ سَقِيمُنَا، بِإِذْنِ رَبِّنَا
Bismillâh, turbetü ardinâ, bi rîkati ba’dinâ, yüşfâ bihî sakîmunâ, bi izni rabbinâ.
“Allah’ın adıyla. Toprağımız, birimizin tükürüğüyle karışınca Rabbimizin izniyle hastamız şifa bulur.” (Buhârî, Tıb 38; Müslim, Selâm 54)

4. El ile okuma. El, ağrıyan ya da yaralı yere (mahrem bölgedeyse yakınına) konur. Üç kez “Bismillâh” denir, ardından yedi kez şu okunur:

أَعُوذُ بِعِزَّةِ اللَّهِ وَقُدْرَتِهِ مِنْ شَرِّ مَا أَجِدُ وَأُحَاذِرُ
Eûzü bi’izzetillâhi ve kudretihî min şerri mâ ecidü ve uhâzir. (Müslim, Selâm 67)

5. Şifa duası.

اللَّهُمَّ رَبَّ النَّاسِ، أَذْهِبِ الْبَأْسَ، اشْفِ أَنْتَ الشَّافِي، لَا شِفَاءَ إِلَّا شِفَاؤُكَ، شِفَاءً لَا يُغَادِرُ سَقَمًا
Allâhümme rabbe’n-nâs, ezhibi’l-be’s, işfi ente’ş-şâfî, lâ şifâe illâ şifâük, şifâen lâ yüğâdiru sekamâ. (Buhârî, Tıb 38)

6. Okunmuş zeytinyağı. Aynı ayet ve dualar zeytinyağına okunur ve yaraya günde iki üç kez sürülür. Mahrem bölgelerde yağı hasta kendisi sürer.

Bu uygulama siğil, mantar, egzama, uçuk ve benzeri her türlü cilt rahatsızlığı için geçerlidir.

6. Sonuç

Temrenin aslı, yani cilt yarası için okumak sünnettir. Ama çizim, düğüm, gömme, aya gösterme, sülale şartı ve anlamsız sözler bu sünnete sonradan yapışmış batıl eklemelerdir. Müslüman sünneti alır, eklemeleri atar.

Okunmuş zeytinyağının Tıbb-ı Nebevî’deki yeri ve uygulama tarifi için: nebevihacamat.com’daki yazımız

Rukye ve manevi destek başvurusu için: rukye.net

Paylaş: WhatsApp Telegram Facebook X

rukye.net Yayın Kurulu

Rukye uygulamalarımız, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi mezunu, hadis alanında ilmî birikime sahip hocamız tarafından bizzat gerçekleştirilmektedir.

Uygulamalarımız Kur’an ve sahih Sünnet esas alınarak yürütülmekte; dinî içeriklerimiz de aynı hocamızın ilmî denetiminde, âyet ve hadislerin kaynakları belirtilerek hazırlanmaktadır.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tıbbî teşhis ve tedavinin yerine geçmez.